Waarom helpt begrijpen niet tegen overdenken?
Begrijpen is waardevol, maar niet altijd het hele proces
Veel mensen die veel nadenken hebben al veel begrepen over zichzelf. Ze herkennen patronen, kunnen vaak goed verwoorden waar onrust vandaan komt en weten rationeel soms precies wat ze anders zouden willen doen.
Toch kan een gedachte, gevoel of automatische reactie blijven terugkomen. U kunt bijvoorbeeld weten dat iets veilig is, voorbij is of even kan wachten, terwijl uw aandacht er toch opnieuw naartoe gaat.
Dat maakt begrijpen niet minder waardevol. Het laat vooral zien dat weten en ervaren niet altijd in hetzelfde tempo bewegen.
Soms is daarom niet méér uitleg nodig, maar ruimte om te onderzoeken wat er rondom het denken gebeurt. Waar blijft aandacht naartoe gaan? Wat voelt nog onaf? Waar probeert u overzicht te houden? En wat gebeurt er wanneer dat even niet hoeft?
Binnen het thema Overdenken en een hoofd dat niet stopt komt die beweging op verschillende manieren terug.
Wat het denken probeert te organiseren
Wanneer iets onzeker, spannend, onaf of moeilijk te plaatsen voelt, kan denken een manier worden om overzicht te houden. U kijkt vooruit, analyseert wat er gebeurd is, probeert verbanden te begrijpen of zoekt naar wat u misschien nog kunt doen.
Dat kan heel functioneel zijn. Denken helpt ons immers om situaties te ordenen en keuzes te maken. Alleen kan het op sommige momenten steeds meer ruimte gaan innemen, ook wanneer u rationeel al weet dat verder nadenken weinig nieuws meer oplevert.
Misschien herkent u bijvoorbeeld gedachten als:
- als ik het beter begrijp, weet ik wat ik moet doen
- als ik alle mogelijkheden langsloop, mis ik niets
- als ik vooruitdenk, word ik niet verrast
Daar hoeft niets verkeerds aan te zijn. Interessanter is wat er gebeurt wanneer het denken even niet hoeft door te gaan. Ontstaat er dan rust? Of wordt juist duidelijker welke spanning, onzekerheid, emotie of onafheid er nog aanwezig is?
Waarom weten dat het niet nodig is soms nog niet genoeg is
U kunt heel goed weten dat iets niet gevaarlijk is, dat een situatie voorbij is of dat verder nadenken op dit moment niets meer toevoegt. Toch kan uw aandacht er opnieuw naartoe gaan.
Dat betekent niet dat u onvoldoende begrijpt of dat u zich niet genoeg inspant. Soms is er simpelweg een verschil tussen wat u rationeel weet en wat in aandacht, gevoel of lichamelijke spanning nog merkbaar blijft.
Nog harder proberen om het denken te stoppen helpt dan niet altijd. Het kan juist extra druk geven: u merkt dat de gedachten terugkomen en krijgt daar vervolgens ook nog het idee bij dat ze er niet zouden mogen zijn.
Het kan helpender zijn om te onderzoeken wat er gebeurt wanneer u het denken niet meteen hoeft te corrigeren. Waar blijft uw aandacht op hangen? Wat voelt nog niet afgerond? Wat probeert u nog te begrijpen, te voorspellen of onder controle te houden?
Wanneer denken steeds meer ruimte gaat innemen
Soms merkt u dat denken niet alleen meer helpt om iets te ordenen, maar steeds vaker op de voorgrond komt. Gedachten keren terug, situaties worden opnieuw bekeken of u merkt dat u moeilijker kunt laten liggen wat eigenlijk even zou mogen wachten.
Dat kan zich bijvoorbeeld laten zien in:
een hoofd dat blijft malen
moeite om werkelijk te ontspannen
terugkerend vooruitdenken of controleren
meer denken zodra het stiller wordt
het gevoel dat u eerst iets moet begrijpen voordat u verder kunt
Ook hier hoeft niet één duidelijke oorzaak achter te zitten. Soms speelt spanning mee, soms onzekerheid, soms iets wat nog niet afgerond voelt. En soms is denken eenvoudigweg een vertrouwde manier geworden om met onrust om te gaan.
De vraag hoeft daarom niet meteen te zijn hoe u minder kunt denken. Interessanter kan zijn om te onderzoeken wanneer het denken meer ruimte gaat innemen en wat er op zo’n moment rondom u gebeurt.
Juist daar kan langzaam zichtbaar worden wat het denken probeert over te nemen, vast te houden of voor te blijven.
Van begrijpen naar ervaren
Begrijpen hoeft niet minder belangrijk te worden wanneer er ook ruimte komt voor ervaren. Juist de combinatie kan waardevol zijn. U kunt woorden geven aan wat er gebeurt én tegelijk merken wat er in aandacht, gevoel en lichaam verandert wanneer u niet alles meteen hoeft te verklaren.
Soms ontstaat daardoor een andere verhouding tot het denken. Gedachten kunnen nog steeds opkomen, maar hoeven niet voortdurend gevolgd, gecontroleerd of opgelost te worden.
Dat kan bijvoorbeeld merkbaar worden wanneer:
- u iets kunt laten liggen zonder het direct af te ronden
- een gedachte aanwezig mag zijn zonder dat u erop hoeft in te gaan
- er meer aandacht ontstaat voor wat u lichamelijk of gevoelsmatig merkt
- niet alles meteen begrepen hoeft te worden voordat u verder kunt
De beweging is dan niet van denken naar níét denken. Eerder van alleen begrijpen naar begrijpen én ervaren.
Dat sluit mooi aan bij de pagina Hoe vind ik rust zonder mijn gedachten te hoeven stoppen?
Hoe ik hier in de praktijk mee werk
In een sessie kijken we niet alleen naar wat u al begrijpt, maar ook naar wat er rondom het denken gebeurt. Waar blijft uw aandacht naartoe gaan? Wat merkt u in gevoel of lichaam? En wat verandert er wanneer niet alles meteen uitgelegd, gecontroleerd of opgelost hoeft te worden?
Trance & Regulatie vormt daarbij de bedding. Afhankelijk van wat er op dat moment speelt, kunnen EMDR, hypnotherapie, NLP en lichaamsgerichte regulatie daarin een passende ingang zijn. Niet om het denken uit te schakelen, maar om ook ruimte te geven aan wat zich niet uitsluitend via woorden laat veranderen.
De sessie bestaat daarbij niet alleen uit praten en onderzoeken. Tijdens de afspraak maak ik een persoonlijke opname die voortbouwt op wat in de sessie zichtbaar, voelbaar en relevant is geworden. Die opname is onderdeel van de sessie zelf en wordt daarna tussen de afspraken beluisterd, zodat wat is ingezet tijd krijgt om verder te landen en zich eigen te maken.
Tot slot
Als u veel begrijpt en toch merkt dat gedachten, spanning of automatische reacties blijven terugkomen, betekent dat niet dat u nog harder moet nadenken of dat u iets over het hoofd ziet.
Begrijpen kan een belangrijke stap zijn. Soms ontstaat er daarna ruimte om ook te onderzoeken wat zich niet alleen via woorden laat veranderen: wat u merkt in aandacht, gevoel en lichaam, wat nog niet afgerond voelt en wat misschien minder hoeft te worden vastgehouden of opgelost.
In mijn praktijk kijken we daar rustig en zorgvuldig naar. Niet met het doel het denken weg te krijgen, maar om te onderzoeken wat er nodig is zodat begrijpen niet alles alleen hoeft te dragen.
U hoeft vooraf niet te weten welke vorm van begeleiding daarbij past. In een korte telefonische kennismaking kunnen we eerst afstemmen wat er speelt en welke eerste stap logisch kan zijn.
Bekijk ook alle artikelen binnen het thema: Overdenken en een hoofd dat niet stopt.
Of lees verder: