Hoe trauma zich kan tonen zonder altijd als ‘trauma’ te voelen

Hoe werkt trauma dat ik eigenlijk al ‘verwerkt’ heb?”

Veel mensen zeggen dit met overtuiging: “Ik heb het een plek gegeven.” “Ik heb het verwerkt.” “Het ligt achter me.” En vaak klopt dat ook, op het niveau van begrip, betekenis en verhaal. Toch kan er iets blijven gebeuren dat niet past bij dat inzicht.

Soms gaat het om trauma zonder het als trauma te voelen. Je begrijpt wat er gebeurd is, maar je lichaam reageert nog alsof iets niet helemaal veilig is.

Verwerking heeft meerdere lagen

Wat we meestal ‘verwerken’ noemen, vindt plaats in het denken. Je begrijpt wat er is gebeurd. Je kunt het plaatsen in je levensverhaal. Je hebt woorden gegeven aan emoties. Maar het lichaam kent een andere tijdlijn. Het slaat ervaringen niet op als herinneringen, maar als reacties. Die reacties verdwijnen niet automatisch wanneer het verhaal rond is.

Trauma zonder het als trauma te voelen

Het kan verwarrend zijn wanneer je rationeel weet dat iets achter je ligt, maar je lichaam anders reageert. Trauma zonder het als trauma te voelen betekent dat de herinnering niet meer centraal staat, maar het zenuwstelsel nog steeds reageert alsof er iets moet worden beschermd.

Wanneer iets ‘af’ voelt, maar nog niet rust

Trauma dat mentaal verwerkt is, kan zich lichamelijk blijven tonen als, zoals ik ook uitleg in Waarom oude ervaringen lichamelijk blijven doorwerken.

• verhoogde alertheid
• spanning zonder duidelijke aanleiding
• vermoeidheid
• schrikreacties
• moeite met ontspanning

Dit betekent niet dat je iets verkeerd hebt gedaan. Het betekent dat een deel van je systeem nog steeds beschermt. Niet tegen het verleden, maar tegen herhaling.

Waarom het lichaam geen onderscheid maakt in tijd

Het lichaam reageert niet op wat rationeel is afgerond, maar op wat ooit als onveilig werd opgeslagen. Het denken weet dat iets voorbij is. Het lichaam reageert op signalen die lijken op wat ooit onveilig was. Dat kan klein zijn:

• een toon
• een situatie
• een gevoel van controleverlies

Voor het lichaam telt niet wanneer iets gebeurde, maar hoe het ooit werd ervaren. Daarom kan iets ouds ineens weer voelbaar zijn, ook al herken je het rationeel niet als relevant.